Finansman bonosu ihracı, kaynak ihtiyacını karşılamak isteyen şirketlerin tercih ettikleri borçlanma yöntemlerinden biridir. Finansman bonosu ihracının net bir şekilde ortaya konulması, finansman bonusunun, finansman bonosu ihracını kimlerin yapabileceğinin, finansman bonosunun nasıl ihraç edilebileceğinin, finansman bonosu vadesinin, finansman bonosu ihracının tercih edilme nedenlerinin ve finansman bonosuyla kıymetli maden bonosunun farkının açıklanmasına bağlıdır.
FİNANSMAN BONOSU NEDİR?
Finansman bonosu Borçlanma Araçları Tebliği (VII-128.8 Tebliği) md. 3/1-b’de ihraççıların borçlu sıfatıyla düzenleyip sattıkları ve nominal değerinin vade tarihinde veya vade tarihine kadar taksitler hâlinde yatırımcıya geri ödenmesi taahhüdünü içeren, vadesi 30 günden az 364 günden fazla olmayan borçlanma aracı olarak tanımlanmıştır.
FİNANSMAN BONOSU BORÇLANMA ARACI MIDIR?
Borçlanma araçları, VII-128.8 Tebliği md. 3/1-c’de sınırlı olmayacak şekilde sayılmışlardır. Burada, ihraççıların borçlu sıfatıyla düzenleyerek ihraç ettikleri tahvil, paya dönüştürülebilir tahvil, değiştirilebilir tahvil, bono, kıymetli maden bonosu ve VII-128.8 Tebliği md. 34 çerçevesinde niteliği itibariyle borçlanma aracı olduğu Sermaye Piyasası Kurulu (SPKr) tarafından kabul edilecek diğer sermaye piyasası araçlarının borçlanma aracı oldukları ifade edilmiştir. Dolayısıyla, finansman bonosu da borçlanma aracı türleri arasındadır.
FİNANSMAN BONOSU İHRACINI KİMLER YAPABİLİR?
İhraç, Sermaye Piyasası Kanunu (SPKn) md. 3/1-ğ’de sermaye piyasası araçlarının ihraççılar tarafından çıkarılıp, halka arz edilerek veya halka arz edilmeksizin satışı şeklinde ifade edilmiştir. Buradaki satış, halka arz edilmek suretiyle veya halka arz edilmeksizin tahsisli olarak ya da nitelikli yatırımcılara satış şeklinde gerçekleşebilir (Sermaye Piyasası Araçlarının Satışı Tebliği (II-5.2 Tebliği) md. 6/1; VII-128.8 Tebliği md. 4/1). Ayrıca SPKr’nın ilgili düzenlemelerinde aksine bir hüküm bulunmaması kaydıyla söz konusu satış şekilleri bir arada da kullanılabilir (II-5.2 Tebliği md. 6/2).
İhraççı ise borçlanma araçlarını ihraç eden, ihraç etmek üzere SPKr’ya başvuruda bulunan veya borçlanma araçları halka arz edilen tüzel kişilerdir (VII-128.8 Tebliği md. 3/1-g). Borçlanma aracı ihraç edebilecek tüzel kişilerse anonim şirketlerdir (VII-128.8 Tebliği md. 3/1-k). Buradan hareketle, finansman bonosu ihracı bakımından ihraççı; finansman bonosunu ihraç eden, ihraç etmek üzere SPKr’ya başvuruda bulunan veya finansman bonosu halka arz edilen anonim şirket olarak anlaşılabilir.
FİNANSMAN BONOSU İHRACI NASIL YAPILABİLİR?
Finansman bonosu, ihraççı tarafından belirlenen vadeye uygun iskonto oranları ile iskonto edilerek bulunan fiyat üzerinden satılır. Ayrıca finansman bonosu ihracı kupon ödemeli olarak da yapılabilir (VII-128.7 Tebliği md. 31). İskonto sistemi gereğince finansman bonosu, belirlenen faiz oranı üzerinden yapılacak indirim neticesinde satılır. Vade sonunda bono için ödenen tutar ile bunun faizinin toplamından oluşan tutar yatırımcıya ödenir. Dolayısıyla finansman bonosu ihracı neticesinde yatırımcı, başlangıçta ödediği tutar ile vade tarihinde elde ettiği tutar arasındaki fark kadar getiri elde etmiş olur.
FİNANSMAN BONOSUNUN VADESİ NE KADARDIR?
Finansman bonosunun vadesi 30 günden az 364 günden fazla olamaz. Buradan, finansman bonosunun kısa vadeli borçlanma araçlarından biri olduğu anlaşılmaktadır. Daha uzun vadeli kaynağa ihtiyaç duyan anonim şirketler ise finansman bonosu yerine tahvili veya paya dönüştürülebilir tahvili tercih edebilirler.
FİNANSMAN BONOSUNUN TERCİH EDİLME NEDENLERİ NELERDİR?
Finansman bonosu ihracı, kısa vadeli kaynak ihtiyacının karşılanması amacına hizmet etmektedir. Böylelikle geçici olarak nakit fazlası olan yatırımcılardan elde edilen kaynak anonim şirketin ticari faaliyetlerinde kullanılır.
FİNANSMAN BONOSU İLE KIYMETLİ MADEN BONOSUNUN FARKI NEDİR?
Kıymetli maden bonosu, temel olarak kıymetli maden cinsinden ihraç edilmesi bakımından finansman bonosundan ayrılır. Nitekim kıymetli maden bonosu, kıymetli madenin işlem gördüğü borsalara üye olan kıymetli maden aracı kurumlarının belli miktarda kıymetli maden cinsinden ihraç ettikleri ve nominal değerinin vade tarihinde yatırımcıya geri ödenmesi taahhüdünü içeren, vadesi 30 günden az 364 günden fazla olmayan borçlanma aracıdır (VII-128.8 Tebliği md. 3/1-ı).
Kıymetli maden bonosunun satış bedeli, Türk lirası, döviz veya kıymetli maden olarak tahsil edilir. Kıymetli maden bonosuna ilişkin ödemeler, ödeme tarihinde kıymetli madenin ihraç sırasında belirlenen borsasında oluşan ağırlıklı ortalama fiyatı esas alınarak, Türk lirası veya ödeme tarihinde Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası (TCMB) tarafından ilan edilen döviz satış kuru kullanılmak suretiyle, döviz cinsinden veya ihraç sırasında fiziki teslim öngörülmüşse kıymetli maden cinsinden yetkili kuruluş vasıtasıyla yapılır (VII-128.8 Tebliği md. 32).